Monday, May 10, 2021

येणं..३

येणं....३
"डॉक्टर .... आज डिस्चार्ज मिळेल का .."?? त्या मध्यमवयीन स्त्रीने हात जोडत विचारले.
"ताई ...कसली घाई आहे तुम्हाला.. ?? किती सिरीयस कंडिशनमधून बाहेर आलाय तुम्ही हे माहितीय का ..?? दरवाजावर थाप मारून परत खाली आलात तुम्ही.आम्ही तर आशाच सोडून दिली होती .. .."तो तरुण डॉक्टर काळजीनेच म्हणाला . 
"खरंय तुमचे आणि आभार ही .. पण मला आज घरी जाऊदे .पाया पडते तुमच्या..." ती काळकुतीने म्हणाली.
"बघतो प्रयत्न करून. पण खात्री देत नाही. शेवटी नियम असतात काही ..."असे बोलून तो दुसऱ्या पेशंटकडे वळला . 
ती गप्प बसून मागील काही दिवसाचा विचार करू लागली .त्या दिवशी अचानक तिला ताप आला आणि नंतर खोकला.ती आपल्या तब्बेतीला खूप जपायची. त्यात लॉकडाऊन झाल्यानंतर जास्तच.
 तिने ताबडतोब तपासणी केली तेव्हा डॉक्टरांनी ऍडमिट होण्यास सांगितले. ते ऐकून तिचा धीर सुटला . आपल्यामागे आता काय होईल...??  ही चिंता सतावू लागली.
त्यात दोन दिवसांनी सिरीयस झाली .मध्येच तिला फोन यायचे .त्या दिवशी सिरीयस झाली तेव्हा फोन आला . डॉक्टरने नाईलाजाने तिच्या कानाला लावला . पलीकडचे बोलणे ऐकताना तिला रडू येऊ लागले तेव्हा डॉक्टरांनी फोन बंद केला.
 ती रात्र तिच्यासाठी धोक्याचीच होती. पण अचानक हळूहळू तिची तब्बेत सुधारू लागली .त्यानंतर ती काही दिवसांनी पूर्वपदावर आली .
नंतर काही दिवसांनी तिचा घरी जाण्याचा हट्ट सुरू झाला . ऍडमिशन कार्डवर तर ती अविवाहित असल्याचे लिहिले होते . मग घरी जाण्याची घाई का ...?? डॉक्टरला प्रश्न पडला होता. अर्थात हॉस्पिटलमध्ये इतके पेशंट ऍडमिट होत होते की प्रत्येकाची कौटुंबिक पार्श्वभूमी पाहायला कोणालाच वेळ नव्हता . 
थोड्या वेळाने तो डॉक्टर तिच्याजवळ आला आणि तिला घरी जाण्याची परवानगी दिली.
"घरून कोणाला बोलवायचे आहे का..."?? असे विचारले असता तिने नकारार्थी मान डोलावली . "सरप्राईज देईन म्हणते...." तीने हसत उत्तर दिले.
"चला मीच सोडतो तुम्हाला .एकट्याला सोडू शकत नाही आम्ही आणि तशीही तुम्हाला इतकी घाई का याची उत्सुकता आहेच .."डॉक्टर हसत म्हणाला. तशी ती गोरीमोरी झाली.
सर्व सोपस्कार पार पाडून ती डॉक्टरच्या गाडीत बसली."आज बॉयफ्रेंडचा वाढदिवस आहे का .."?? त्याने हसून विचारले.
"नाही .. मला बॉयफ्रेंड नाही .घरीही कोणी नाही..." ती तुटक आवाजात म्हणाली .मग ती त्याला रस्ता दाखवू लागली. थोड्याच वेळाने एका रस्त्यावरील शेवटच्या गल्लीत त्याने गाडी वळवली आणि एका जुनाट बंगल्यासमोर उभी केली.
"घर मोठे आहे तुमचे.."तो सहज म्हणाला .
"या चहा पिऊन जा ... "तिने उत्तर न देता आमंत्रण दिले.
तो खाली उतरला आणि तिच्या पाठोपाठ आत शिरला. तो बंद दरवाजा उघडताच आज एकाच हल्लागुला झाला . गोंधळून त्याने समोर पाहिले तेव्हा सात ते बारा वर्षाची पाच सहा लहान मुले " वेल कम आई .. हॅपी मदर्स डे ...मिस यु ...असे फलक घेऊन उभे होते.त्यात  दोन मुलीही दिसत होत्या. 
"हेच ते सरप्राईज.... आज मदर्स डे आहे आणि यादिवशी कोणती मुले आपल्या आईशिवाय  एकटी राहतील.."?? तिने त्या मुलाना जवळ घेत विचारले. "मला बॉयफ्रेंड नाही पण ही  मुलेआहेत ना ..?? रस्त्यावर राहणाऱ्या या मुलांना मी आधार दिलाय. हा वडिलोपार्जित बंगला आणि बँकेत वडिलांनी ठेवलेली रक्कम यावर आमची गुजारणा होतेय. अगदी छान चालले आहे आमचे. कोणाला काही होऊ नये म्हणून आम्ही खूप काळजी घेतो. पण तरीही हा आजार आमच्या घरात शिरला . माझ्यानंतर यामुलांचे काय होईल हीच काळजी सतावत होती.त्यादिवशी यांच्यापैकी एकाचा फोन आला.फोनवर तो रडत म्हणाला आई तुझ्याशिवाय आम्ही कसे जगू...??  तू काहीही करून परत ये. हा मदर्स डे तुझ्यासोबत साजरा करू... बस तेव्हा मी मनात पक्के केले आपल्याला परत घरी जायचंय . माझ्यासाठी नाही तर या मुलांसाठी. तीच माझ्याकडे पाहून जगण्याचे धैर्य गोळा करतात.आणि मी या आजारातून बरी झाले. मदर्स डे या मुलासोबत साजरा करायचा म्हणून मी तुमच्या मागे लागले होते डिस्चार्ज साठी.." ती डोळ्यातील अश्रू पुसत म्हणाली.
त्या डॉक्टरने हात जोडून तिला नमस्कार केला आणि डोळ्यातील अश्रू थोपवीत गाडीकडे वळला 
© श्री. किरण कृष्णा बोरकर

Sunday, May 9, 2021

लेट भुट्टो ईट ग्रास .....शौनक अगरखेडकर

लेट भुट्टो ईट ग्रास .....शौनक अगरखेडकर
अनुवाद...अक्षय कुल्हे
१९६५ साली पाकिस्तानचे परराष्ट्रमंत्री झुल्फिकार अली भुट्टो यांनी जर भारताने बॉम्ब बनवला तर एक वेळ पान किंवा गवत खाऊ ..उपाशी ही राहू पण आम्ही आमचा बॉम्ब बनवूच असे वक्तव्य केले होते.
१९७४ साली भारताने हेरगिरीसाठी स्थापन केलेल्या एका विंगमध्ये सबलोकची नेमणूक झाली.
सबलोक १९७१ च्या बांगलादेश मुक्तीसंग्रामात लढला होता . युद्धाचे बक्षिस म्हणून आपल्या पायात तोफेच्या गोळ्यांचे छरे  घेऊन फिरत होता. 
अरोराने त्याला त्या विंगमध्ये आणले आणि अँनालिस्ट म्हणून ठेवले. परदेशातून वेगवेगळ्या हेरांकडून आलेल्या बातमीचा रेकॉर्ड ठेवणे त्या फाईल करणे इतकंच त्याचे काम .
पण त्या दिवशी इस्लामाबाद हाय कमिशनकडून आलेल्या साध्या टेलिग्रामने त्याचे लक्ष वेधून घेतले.पाकिस्तानी इंटरनेशनल एअरलाईन्सच्या एका हवाईसुंदरीच्या माध्यमातून ती माहिती आली होती.
कुतूहल म्हणून सबलोकने त्या माहितीचा पाठपुरावठा करण्याचे ठरविले आणि त्याच्या हाती काही धक्कादायक माहिती लागली . त्या माहितीचे कनेक्शन युरोपातील नेदरलँडशी होते.
आपल्या गॉडफादर अरोराची मदत घेऊन सबलोकने त्याच्या साहेबाना पटवून दिले की  पाकिस्तान अणुबॉम्ब निर्मितीचे प्रयत्न करीत आहे .
आता त्या  मोहिमेचा पाठपुरावठा करून ती मुळापासून उखडून टाकण्याची जबाबदारी सबलोक आणि अरोरावर पडली . खरच ते हे षडयंत्र रोखू शकतील का ...?? 
लेखकाने दोन भागात हे पुस्तक लिहिले आहे . हे पुस्तक पहिला भाग आहे . यात शेवट अनुत्तरित आहे .त्यासाठी दुसरा भागही वाचायला हवा .
लेखकाने १९७५ च्या कालखंडाचे उत्तम वर्णन केले आहे . सरकारी गुप्तहेरांचे ऑफिस ,लाल फितीचा कारभार ,प्रत्येक गोष्टीचा पुरावा देणे प्रतिज्ञापत्र सादर करणे, साहेबाना पटवून देणे ..पुन्हा मोठ्या साहेबांकडे जाणे, मोहीमेला परवानगी मागणे,खर्चात काटकसर करणे. एकूणच त्यावेळी आपले सरकार गुप्तहेरखाते कसे चालवत असेल याची कल्पना येते .
पुस्तक वाचता वाचता आपण त्यात गुंतून जातो हे मात्र नक्की.

येणं...३

येणं...२
"काय ग म्हातारे ...?? आलीस का देवाला लाच द्यायला.लॉकडाऊन आहे तरी तुला मोतीचुरचे लाडू कसे मिळतात ...."?? गणपतीच्या बंद दरवाजासमोर लाडूचा प्रसाद आणि हार ठेवणाऱ्या इंदूआतेला विक्रमने आवाज दिला तसा मी कपाळावर हात मारला.आता इथे विक्रमच्या कमीत कमी दोन पिढ्या खाली येणार हे नक्की.
"मेल्या आलास का इथेपण सतवायला.सगळे घरी बसलेत आणि तुम्ही दोघे इथे फिरतायत कसे...?? बरोबर आहे घरातील बायका किती वेळ सहन करणार तुम्हाला . संसार करतायत ते नशीब...." ती सत्तर वर्षाची इंदूआते आता चांगलीच चिडली आणि विक्रम बरोबर माझ्याही दोन पिढ्या खाली येणार हे विधीलिखित होते.
"आणि खबरदार.. देवाच्या पुढ्यातील लाडू घेतलास तर. हगवण लागेल .. या म्हातारीचा शाप आहे .." तिने विक्रमच्या मनातील भावना ओळखून शापवाणी उच्चारली आणि लाडवाच्या दिशेने पडणारी माझी पावले अडखळली.
"अरे पंधरा वर्षे झाली...माझ्या मुलाच्या घरात पाळणा हलला नाही .त्यासाठी दर मंगळवारी येते मी.. "ती हळवं होत म्हणाली.
"मग देव येणार का मदतीला .. ?? काही उपचार करा.हल्ली खूप चांगल्या ट्रीटमेंट आहेत.." विक्रम म्हणाला .
"नको त्या ट्रीटमेंट.. आमचा देव आहे पाठीशी "ती रागाने म्हणाली.
"चल तुला घरी सोडतो..."विक्रम तिचा हात धरत म्हणाला.तशी ती मुकाट्याने त्याच्यासोबत निघाली . 
दोन दिवसांनी रात्री अचानक  इंदूआतेचा मुलगा महेश घरी आला. त्याच्या चेहऱ्यावर तणाव दिसत होता.
"आईला बरे वाटत नाही..."
मी विक्रमला फोन केला आणि तो गाडी घेऊनच हजर झाला.आम्ही जवळच्या हॉस्पिटलमध्ये तिला ऍडमिट केले.
इंदूआते कोरोना पोसिटिव्ह झाली हे ऐकून आम्ही चिंतेत पडलो पण विक्रम "ह्या ....त्यात काय ..?? योग्यवेळी घेऊन आलोय.होईल दोन दिवसात बरी.."असे बोलून औषधे आणायला गेला.
थोड्या वेळाने आम्ही घरी आलो.दुसरा दिवस टेन्शनमध्ये गेला.इंदूआते बरी होती पण रात्री तिची तब्बेत बिघडली आणि ऑक्सिजनवर गेली. पहाटे तर अशी वेळ आली की डॉक्टरने आम्हाला बोलावून घेतले .विक्रमशी हलक्या आवाजात डॉक्टरने चर्चा केली आणि मान हलवत पुन्हा आत निघून गेले.
"तयारी करायची का ...?? बंड्याला बोलावू का ..?? मी दबक्या आवाजात विक्रमला विचारले.
"गप रे.. म्हातारी आहे अजून .... तो माझ्यावर उखडला. डॉक्टरांनी निर्णय दिल्याशिवाय काही करू नकोस . चला निघुया .. काही झाले तर डॉक्टर फोन करतील .."असे म्हणताच आम्ही मुकाट्याने त्याच्या मागून निघालो.
दुपारी डॉक्टरचा फोन आला...तिची तब्बेत सुधारतेय ...हे ऐकून आम्ही उडालोच.हळूहळू तिची ऑक्सिजन लेव्हल वाढू लागली आणि पंधरा दिवसात ती नॉर्मलवर आली.
अजून काही दिवस विश्रांती घेऊन महिन्याभरात घरी आली .आम्ही चार दिवसातून एकदा तिची चौकशी करत होतोच .काही दिवसांनी ती पुन्हा हिंडू फिरू लागली आणि आज पुन्हा देवळात आली .
"म्हातारे आलीस का परत देवाला लाच द्यायला ...? बरी झालीस म्हणून आलीस धावत त्याला भेटायला ...?? किती जगशील ...?? आणि कोणासाठी ...?? विक्रमने नेहमीप्रमाणे खेचायला सुरवात केली. पण यावेळी इंदू आजी चिडली नाही उलट आमच्या हातावर एक एक मोतीचूरचा लाडू ठेवला .
"अरे माझ्यासाठी नाही.. तर माझ्या येणाऱ्या नातवासाठी मी आलेय आज.सुनबाईला चवथा चालू झालाय .त्या दिवशी हॉस्पिटलमध्ये तो डॉक्टर माझ्या कानाशी तुमची सून गरोदर आहे आताच मुलगा रिपोर्ट घेऊन आलाय असे कानाशी पुटपुटला आणि मी कष्टाने डोळे उघडले. किती आनंदाची गोष्ट होती माझ्यासाठी. गेली पंधरा वर्षे ह्याच क्षणाची मी आतुरतेने वाट पाहत होते.मग मनाशी निर्णय घेतला ..नाही ..आता हे आजारपण दूर करायला हवे मला सुनेची आणि होणाऱ्या बाळाची काळजी घ्यायला हवी आणि त्यासाठी उठायलाच हवे. ते मनात ठेवूनच मी या आजाराशी झुंजत राहिले आणि शेवटी त्यावर विजय मिळवला.खरेच आज मी खुश आहे . आता बघत राहा माझ्या सुनेची कशी काळजी घेते मी .. चल लवकर घरी सोड मला.. खूप कामे खोळंबली आहेत.."ती  उत्साहाने बडबडत होती.
विक्रम हसला त्याने तिचा हात पकडला आणि मला डोळा मारून निघाला.
रात्री गच्चीवर आम्ही पुन्हा  भेटलो.
"इंदूआतेच्या  प्रकरणात तुझा किती सहभाग आहे ...??? उगाच का त्या म्हातारीला आशा दाखवतोयस...??त्या डॉक्टरला तूच काहीतरी सांगितलेस ना ..?? माझ्या प्रश्नाच्या फैरी चालू झाल्या.
"हो.. हो.. मीच त्या डॉक्टरला सांगितले म्हातारीच्या कानात सांग म्हणून. अरे तिची सून गेले वर्षभर आपल्या सईच्या हॉस्पिटलमध्ये ट्रीटमेंट घेतेय. सई किती प्रसिद्ध स्त्रीरोगतज्ञ आहे हे तुला माहितीय. पण इंदूआतेला ही गोष्ट माहीत नाही. ती पडली धार्मिक आणि तिची सून विज्ञाननिष्ठ म्हणून या गोष्टी सर्वांच्या नकळत चालू होत्या. त्या दिवशी दुपारीच तिचा रिपोर्ट कळला तर इंदूआजी सिरीयस झाली. विचार केला आता जाणारच आहे तर ही बातमी सांगून टाकू तितक्याच सुखाने जाईल पण म्हातारी उठून उभी राहिली . याला म्हणतात जिद्द...."विक्रम डोळे पुसत म्हणाला 
"खरे आहे तुझे . अरे त्या बाईने आपल्याला अंगाखांद्यावर खेळवले आहे .किती प्रेम आहे तिला मुलांविषयी .आज तिच्या घरात पाळणा हलणार हे ऐकून तिने मृत्यूला ही पळवून लावले ..अशीच जिद्द सर्वांनी दाखवली तर या संकटातून आपण नक्कीच बाहेर पडू... मी विक्रमच्या पाठीवर थाप मारून म्हटले.
© श्री. किरण कृष्णा बोरकर

Saturday, May 8, 2021

येणं....१

येणं.....१
तो आमच्या लोकल ग्रुपमधला एक .छोट्याश्या कंपनीत कामाला होता. माझ्या आधीच्या स्टेशनवर चढायचा आणि दोन जागा अडवून ठेवायचा.
 परिस्थिती बेताचीच असावी. कारण तो आमच्या इतकी कौटुंबिक चर्चा करीत नसे.पगाराच्या दोन तीन दिवस आधी ठराविक मित्रांकडे पैसे मागायचा.
"इतकीही कोणाची परिस्थिती वाईट नसते रे ..." मी कधी कधी दोनशे ची नोट त्याच्या हातात देत चिडून म्हणायचो.
"काय भाऊ तुम्ही पण ...पैसे ते पैसे ..मग ते वीस की दोनशे ते महत्वाचे नाहीत.पण खिसा पगार होईपर्यत बॅलन्स राहणे महत्वाचे...."असे म्हणून जोरात हसायचा. पण ते हसू त्याच्या डोळ्यापर्यंत कधीच पोचायचे नाही पण काही दिवसांनी समोर येऊन पैसे हातात टेकवायचा.
"अरे राहू दे रे .... मी कुठे मागितले तुझ्याकडे..".मी गमतीने म्हणायचो.
"भाऊ पण मला आता गरज नाही ना ...ज्यावेळी लागेल तेव्हाच मागेन मी ...."तोही  हसत हसत उत्तर द्यायचा .
त्याने पैसे दिले की आम्ही समजायचो याचा पगार झालाय . माझ्या आयुष्यात खूप कमी व्यक्ती मी पहिल्या होत्या की जे स्वतःहून उधार घेतलेले पैसे परत आणून देत होते. त्याच्या या सवयीमुळे  कोण नकार ही देत नव्हते .
त्या दिवशी तो नेहमीच्या ट्रेनला नव्हता .कधीही रजा न घेणारा आज दिसत नाही पाहून थोडी काळजी वाटली . नंतर फोन करू असे ठरवून सवयीनुसार विसरून गेलो .बरे ह्याला मेसेज करावा तर हा साधा फोन वापरणारा  त्यात व्हाट्स अँपही नाही .
संध्याकाळी फोन केला तर समोरून कोणी उचलला नाहीच . मी थोडा काळजीत पडलो . दुसऱ्या दिवशी ही तो नव्हता तेव्हा ग्रुपमध्ये चर्चा सुरू झाली.
" भाऊ शोधा त्याला.. माझे दोनशे आहेत त्याच्याकडे" एक हसून म्हणाला .
"मी शंभर दिलेत.... "दुसर्याने आवाज दिला.
"भाऊचे दोनशे असतीलच..." एक छद्मीपणे म्हणाला ... मी हसलो आणि शांत राहिलो .
"म्हणजे एकूण पाचशे बुडवून आपला मित्र गायब झाला ..."दोघे एका सुरात ओरडले .
दुपारी लंच टाईममध्ये माझ्या फोनची रिंग वाजली. अनोळखी नंबर पाहून मी फोन कट केला . पण थोड्या वेळाने पुन्हा त्याच नंबरची रिंग वाजली.
 नाईलाजाने मी उचलला ..."भाऊ काका ..मी निलेश बोलतोय . काल बाबांच्या फोनमध्ये तुमचा मिस कॉल पहिला.मी नावाने ओळखतो तुम्हाला ".
अच्छा म्हणजे हा त्याचा मुलगा होता तर ...?? मी ताबडतोब त्याची चौकशी केली तेव्हा तो ऍडमिट असल्याचे कळले. कोरोनाने त्यावर ही झडप घातली होती.
"बाबा ऑक्सिजनवर आहेत . कालच ऍडमिट केलंय. श्वास घ्यायला प्रॉब्लेम होत होता...तुमचा फोन आला म्हणून तुम्हाला कळवले..." समोरून तो शांतपणे बोलत होता .
ते ऐकून मला धक्का बसला . एक तर हा असा कफल्लक ....त्यात हॉस्पिटल....??  कसे जमणार ....? 
"काळजी घे रे बाबांची .... आणि काही मदत लागली तर फोन कर . आम्ही आहोत तुमच्या मागे .."मी सवयीनुसार बोलून गेलो .
"हो नक्कीच .. बाबा तुमच्याविषयी नेहमी बोलतात ..."त्याने उत्तर दिले 
मी ही बातमी ग्रुपमध्ये दिली आणि काही मदत करायची का असे विचारले 
ताबडतोब साधारण दहा हजार जमा झाले .मी त्याच्या मुलाच्या अकाउंटवर ट्रान्सफर केले .
मग काही दिवस त्याच्या तब्बेतीत चढ उतार होत राहिले . एक दिवस तर डॉक्टरने संपले.. अशीच खूण केली पण हा त्यातूनही तगला. हळू हळू महिन्याभरात नॉर्मल ला आला . आम्ही ही सुटकेचा श्वास सोडला .
आज पहिल्यांदा तो कामावर जाणार होता . मी डब्यात चढताच त्याने मला हाक दिली . त्याला पाहून मी खुश झालो .
"काय साहेब ....?? पहिला दिवस का ..?? तब्बेत कशी ..."?? मी पाठीवर थाप मारीत विचारले 
"मस्त...सगळी तुमची कृपा .."असे म्हणून खिशातून दोनशे रुपये काढून माझ्या हातात ठेवले 
"काय रे ... मी कुठे पळून जातोय का ...?? दे आरामात.." मी सहज म्हटले 
"पण मी गेलो होतो ना...." वर बोट करून तो म्हणाला ."भाऊ हॉस्पिटलमध्ये होतो तेव्हा सतत ही चिंता .. मित्रांचे पैसे द्यायचे आहेत . आपले काही झाले तर तो बोजा घरच्यांवर नको . तुम्हाला माहितीय मी कधीच कोणाला पैसे मागायला लावले नाही . पैसे मागणे माझी गरज असेल तर परत करणे हि माझीच जबाबदारी आहे . हेच मनात ठेवून मी या रोगाशी लढत होतो. हीच जबाबदारी मला जिवंत राहण्यासाठी ताकद देत होती.त्यात तुम्ही लोकांनी पुन्हा दहा हजार रुपये माझ्यासाठी गोळा केलेत . मग काय ..?? मला जिवंत राहण्यासाठी अजून एक कारण मिळाले आणि बळ ही .... ह्या फाटक्या माणसाच्या आयुष्यात ही तुमच्यासारखे मित्र आहेत हे पाहून जगण्याचे बाळ मिळाले आणि या आजारातून उठलो. आता आहेच मी नेहमीच्या लोकलला... जमतील तसे पैसे देईन ..." तो डोळ्यातील अश्रूला वाट करून देत मला सांगत होता .
आज एक विजेता योद्धा आमचा मित्र आहे हे पाहून माझे ही डोळे भरून आले 
© श्री.किरण कृष्णा बोरकर

Friday, May 7, 2021

जाणं..४

जाणं....४
आशा कोळीण आज खुश होती.बरेच दिवसांनी भरपूर मासळी कमी भावात मिळाली होती. त्यामुळे आज  धंदा जोरात होणार होता.आल्याआल्या तिने एक हलवा.. चार पापलेट ..बाजूला काढून ठेवली.
मालतीताई आल्या तर हलवा मागणार हे नक्की होतेच.म्हातारी मासे खाण्यात वस्ताद होती पण आशाशिवाय कोणाकडूनही मासे घेत नव्हती. तिच्याशी पैश्याची घासाघीस करायला नेहमीच आवडायचे. आशाला चार शिव्या दिल्याशिवाय मासे घ्यायची नाही . नंतर हळूच प्लास्टिकचा डबा पुढे करायची त्यात लाडू पुरणपोळी किंवा काहीतरी मिठाई असायचीच.
"तुला नाही... माझ्या नातीला देतेय.खबरदार तू हात लावलास तर ...."असा प्रेमळ दमही द्यायची.
आज हलवा पाहून ती खुश होणार हे नक्की.स्वतःशी हसत तिने वाटे लावायला सुरवात केली.काही वेळाने तिने पाहिले तर आज वंदनाताई एकट्याच येत होत्या.
" अरे मालतीताई कुठे गेल्या ...?? वंदनाताई आणि मालतीताई एकत्रच बाजारात येत ... खरे तर मालतीताईमुळे वंदनाताईना बाजार स्वस्त मिळे.
" ताई .... मालतीताई कुठे गेल्या ...?? आज एकट्या कशा...?? काय सुनेने हाकलले का म्हातारीला ....?? आशाने हसत हसत विचारले. 
वंदनाताईचा चेहरा रडवेला झाला .
"परवा रात्रीच ताई गेल्या. अचानक श्वास घ्यायला त्रास झाला. म्हणून ऍडमिट केले तर चार तासात कारभार  आटपला. काल पहाटेच अंत्यसंस्कार झाले.या आजारात कोणाला कळवूही शकत नाही.मलाही काल सकाळी कळले...." वंदनाताई अश्रू टिपत म्हणाल्या.
हे ऐकताच आशा सुन्न झाली. एका क्षणात तिला मागचे दिवस आठवले. आपल्या नातीला काय सांगावे हा प्रश्न तिला पडला.पदराने डोळे पुसत तिने हलव्याच्या तुकडा कापला आणि पानावर ठेवून समोरच्या झाडाखाली कावळ्यासाठी ठेवला. आता पुढचे दहा दिवस ती रोज एक तुकडा त्या कावळ्यांसाठी ठेवणार होती.
© श्री.किरण कृष्णा बोरकर

Thursday, May 6, 2021

पांचालीचे महाभारत मयसभा

पांचालीचे महाभारत मयसभा... चित्रा बॅनर्जी दिवाकरूणी
अनुवाद...डॉ. प्रतिभा काटीकर
मंजुल पब्लिशिंग हाऊस
आपल्यासारख्या सर्वसामान्यांना माहीत असलेली महाभारत कथा.यातील प्रमुख महानायिका द्रौपदी आपले मनोगत इथे सांगतेय.
एका महायुद्धाला कारणीभूत ठरलेली स्त्री असे तिचे वर्णन केले जाते.तिच्या मनाचा ठाव आतापर्यंत खूप कमीजणांनी घेतला आहे.भले जग तिला सर्वश्रेष्ठ हुशार पतिव्रता स्त्री मानत असेल पण ती स्वतः ला एक साधी स्त्रीच समजते. जिला प्रेम करता येते मत्सरही करता येतो,सूड घेण्याची इच्छा होते सासूशी पटत नाही.
द्रुपद राजाने केलेल्या यज्ञात प्रकट झालेली ही कन्या खरे तर कोणाचीही आवडती नव्हती. राजाला त्या यज्ञातून पुत्र हवा होता जो त्याला मिळाला पण त्या मागोमाग मुलगीही आली.
द्रौपदीच्या मते ती कधीच वडिलांची आणि त्याच्या प्रिय राणीची आवडती नव्हती.पहिल्यापासून ती उतावीळ आणि चौकस बुद्धीची होती. चोरून ऐकणे तिला आवडत होते .आपल्या भावाशी तिचे चांगले पटायचे.कृष्ण तिचा लहानपणापासूनचा सखा मित्र होता .कदाचित दोघेही सावळ्या रंगाचे म्हणून पटत असेल असे तिचे मत.
स्वयंवरात अर्जुनाने तिला जिंकले पण तिच्या मनात शेवटपर्यंत  कर्णच भरून राहिला.आपण कुंतीच्या सांगण्यावरून पाच पांडवाची पत्नी बनलो हे तिच्यासाठी धक्कादायक होते आणि तेव्हापासून कुंतीविषयी तिच्या मनात अढी बसली ती कायमचीच.दोघीही आयुष्यभर एकमेकांच्या वरचढ बनायचे प्रयत्न करीत राहिल्या.आपण जिंकून आणलेली स्त्री आपल्या भावांचीही पत्नी बनली याला कारणीभूत द्रौपदीच आहे असा ग्रह अर्जुनाने शेवटपर्यंत करून घेतला.
एका राजकन्येला लग्न झाल्यापासून काही वर्षे जमिनीवर फाटक्या चटईवर झोपावे लागले ,पती आणि सासूसाठी विस्तवावर जेवण बनवावे लागले. खांडववनातील जळणारा धूर आणि उडणाऱ्या राखेची चव घ्यावी लागली.
पण शेवटी तिला पाहिजे तसा महाल बनविला गेला आणि तिच्या मर्जीनेच त्याला मयसभा नाव दिले गेले.हा जादुई महाल म्हणजे तिचे सर्वस्व होते.
 पण तुझ्या हसण्यावर ताबा ठेव हा महर्षी व्यासाचा आणि महालात परक्याना आणू नकोस हा मयाचा सल्ला ती विसरली आणि महायुद्धाला एक कारण मिळाले.
पांडवांच्या इतर बायकांचा तिने मत्सर केला त्यावरून ती नेहमी पतींशी भांडायची. दरबारात ती कर्णाला शोधायची . भीम तिचा लाडका होता हे तिने कबूल केले . जो पती स्वतः द्यूतात हरला तो आपल्या पत्नीला कसा पणाला लावू शकतो असा प्रश्न तिने भर दरबारात विचारला.
वस्त्रहरणानंतर चालू झाले एक भयानक सूडनाट्य आणि याची नायिका ही द्रौपदीच होती. कुरुक्षेत्रावरील युद्धात ती आपल्या पतीच्या सोबत होती.व्यासांनी तिलाही दिव्यदृष्टी दिली होती आणि त्यातूनच तिला कर्णाचे जन्म रहस्य कळले होते.
आपल्या मनोगतात तिने स्त्री स्वभावाच्या छोट्या छोट्या गोष्टी सांगितल्या आहेत. सासू सुनेचे शीतयुद्ध,सवती मत्सर, पतींची तुलना अश्या गोष्टी ज्याचा आपण विचार केला नाही .
पुस्तकातील भाषा अतिशय साधी सहज नेहमीच्या वापरातील आहे. कुठेही अलंकारिक भाषा नाही .पांचाली आपल्या पतींना अरे तुरेच करते. इथे पांचाली महाराणी नाही तर एक स्त्री म्हणून आपले मनोगत सांगतेय .
एक वेगळे पुस्तक म्हणून नक्की वाचावे

जाणं...३

जाणं....३
त्या इमारतीच्या गच्चीवरून तो समोरच्या खिडकीकडे एकटक बघत होता.दर दोन मिनिटाने कावकाव करत पंख फडकवायची त्याची सवय ही विसरून गेला होता तो. 
आता त्याची त्या खिडकीत जायची वेळ झाली होती. पण समोर वहिनी दिसत नव्हती. याचवेळी ती छोटूला घेऊन खिडकीत यायची .एक घास छोटूला तर दुसरा त्याला द्यायची. तोही खुशीत कावकाव करायचा तेव्हा छोटू आनंदाने टाळ्या वाजवायचा.
वहिनी आणि छोटूला पाहायला तो त्या खिडकीत बऱ्याच वेळा जायचा . कधीकधी त्याची काव काव ऐकून वहिनी चिडायची तर छोटुची झोपमोड व्हायची .पण हा कधीही काही न खाता त्या खिडकीतून परतला नाही. हल्ली हल्ली तर छोटू आणि वहिनी त्याच्या चोचीत खाऊ भरवू लागले होते. 
पण काल त्या खिडकीत खूप शांतता होती. तो नेहमीप्रमाणे काव काव करीत खिडकीत गेला तेव्हा छोटू बाबांच्या कडेवर शांतपणे बसला होता. घरात वहिनी कुठेच दिसत नव्हत्या. पण कोपऱ्यात एक स्त्री मोठमोठ्याने रडत होती. 
" बिचारी.. काल रात्री ताप आला म्हणून ऍडमिट केले तर वाटले नव्हते परत येणार नाही .आमच्या छोटूला पोरके करून गेली हो ....असे म्हणून ती अजून मोठमोठ्याने रडू लागली.ते ऐकून दुःखाने त्याने कावकाव केले.
 छोटुने त्याचे कावकाव ऐकले आणि त्याच्याकडे पाहून निरागासतेने हसला आणि त्याच्याकडे पाहून हात हलवला.इतक्यात ती स्त्री काठी घेऊन त्याच्यावर धावून आली ." मेला ....नको त्या वेळी कावकाव करीत येतो.."ती काठी फिरवत पुटपुटली. तो चपळाईने उडाला .आता पुन्हा या खिडकीत यायचे नाही असा निश्चय करूनच तो निघून गेला.
आज सकाळी पुन्हा तो खिडकीसमोरच्या इमारतीच्या टेरेसवर बसला होता. पण त्या खिडकीत जाण्याची इच्छा होत नव्हती .
इतक्यात कोणीतरी त्या खिडकीत पानातून वरणभात ठेवला ते पाहून त्याने सूर मारला आणि खिडकीत येऊन बसला . निरागस छोटू खिडकीत बसून त्याच्याकडे पाहून हसत होता आणि हातातील घास खायला त्याला बोलावत होता.छोटुसाठी का होईना त्याला खिडकीत यावेच लागणार होते .
© श्री. किरण कृष्णा बोरकर