इको फ्रेंडली
"ती मूर्ती दाखवा " अमेय पावसकर त्या सुंदर बाप्पाच्या मूर्तीकडे बोट दाखवीत म्हणाला.
"ती दहा हजार रुपयांची आहे " कुत्सितपणे मूर्तिकार म्हणाला .
" बापरे , इतकी महाग मूर्ती. आहो, मी साधी मातीची मूर्ती विचारली .पंचधातूंची नाही " अमेय नाराजीने म्हणाला .
" साहेब , मेहनतीचे पैसे आहेत हो .वर्षातून एकदाच सण येतो आणि मूर्ती एकदाच बनविल्या जातात. त्यात यापुढे प्लास्टर ऑफ पॅरिसच्या मूर्ती बनविणे बंद केले आहे . सरकारनेच बंदी घातलीय . मग आता महागाई वाढली तश्या मूर्तीच्या किमती वाढणारच . " मूर्तिकार नाराजीने म्हणाला .
" भाऊ थोडे कमी करा की, माझ्या मुलीला आवडली आहे मूर्ती म्हणून विचारतोय " नेत्राच्या हिरमुसलेल्या चेहऱ्याकडे पाहत अमेय म्हणाला. नेत्रा अमेयची पंधरा वर्षाची मुलगी .आपला बाबा मनासारखी कोणतीच गोष्ट करत नाही म्हणून सतत बापावर नाराज असलेली आधुनिक कन्या होती.
" जास्तीत जास्त दोनशे रुपये कमी होतील .तेही मुलीचे नाव घेतले म्हणून " मूर्तिकार नेत्राकडे पाहत म्हणाला.
" दोन हजार तरी कमी करा " अमेय अजिजीने म्हणाला.
" अजिबात नाही .अजून दहा दिवस आहेत . खूप गिऱ्हाईक येतील . आदल्या दिवशी बारा हजार मागितले तर कोणीही हसत हसत देईल आणि आता हा उत्सव वाढत जाणार आहे .सरकारने राज्य महोत्सव म्हणून गणेशोत्सवाला मान्यता दिलीय. पुढच्या वर्षी अजून किमती वाढणार आहेत " मूर्तिकार हसत म्हणाला .
नाईलाजाने अमेय वळला .दुसरीकडे मूर्ती पाहू कदाचित स्वस्तात मिळेल असे नेत्राला समजावले . तरीही नेत्रा नाराज झालीच.
" दरवर्षी तुझा डिमांड वाढतोच आहे .आता तर तू ऑफिशियल सरकारी पाहुणा झालास " आपली बॅग भरत उंदीर छद्मीपणे म्हणाला .
तसा तो खिन्नपणे हसला . " दिवसेंदिवस परिस्थिती बिघडत चालली आहे हे खरेच आहे .सध्या भक्तीपेक्षा लोक महोत्सव म्हणून बघतायत् . माझ्या मूर्तीचा भाव चालू आहे , त्यावर घासाघीस होतेय . पण भक्तांच्या श्रद्धेचा कोणीच विचार करत नाही .भक्त ही मला या दहा दिवसांतच शोधतात . त्यांना मला वेगवेगळ्या रुपात पहायचे असते . कठीण आहे रे आता सुट्टीत भक्तांच्या घरी जाणे.लोकांनी पर्यावरणाचा विचार करणे ही सोडून दिलंय " तो सुटकेस लॉक करून कपाटात ठेवत म्हणाला .
इथे अमेयला मात्र मनासारखी मूर्ती मिळत नव्हती .जी मूर्ती त्यांना आवडायची ती मूर्ती त्याच्या बजेटच्या बाहेर असायची . खरे तर त्याला मूर्ती महत्वाची नव्हती. देव सगळीकडे प्रत्येक मूर्तीत असतो तो घरातही असतो असे त्याचे म्हणणे पण नेत्रा उत्साही होती तिला या गोष्टी कळत नव्हत्या .ती बाजारात गणेशाची विविध रूपे पाहून हरखून गेली होती.
" च्यायला , पुढच्या वर्षी गणपती आणायला नकोच.पूर्ण पगार या उत्सवात जातो आणि महिना अखेर मित्रांपुढे हात पसरावे लागतात . काय फायदा या उत्सवाचा . गावी जायचे म्हटले तरी अजून रस्ते सुधारले नाहीत . पूर्ण दिवस प्रवासात जातो . ट्रेनमध्ये चढायला मिळत नाही मग उभे राहायला मिळाले तरी नशीब .रोज कामावर जाताना कोपर्यावरच्या गणेश मंदिरात हात जोडू , तरी परवडेल आपल्याला .नकोच तो गणपती .तीन वर्षे झाली अजून इन्क्रीमेंट नाही आणि ह्याच्या किमती दरवर्षी दहा टक्क्यांनी वाढतायत . अमेय मनात म्हणाला .
हे ऐकून उंदराने आपली बॅग उघडून सगळे कपडे पुन्हा कपाटात ठेवले आणि त्यानेही कपाटातून बॅग काढून आपले पितांबर पुन्हा बाहेर हँगरला लटकविले.
" हा खरच आपल्याला घरी नेणार नाही याची खात्री तुलाही पटलेली दिसतेय ? मालक दरवर्षी आपली सुट्टी कठीण होत जाणार आहे . तसेही भारतात पर्यटन बजेट खूप वाढलंय. पुढे दहा दिवसाचे पॅकेज आपल्यालाही परवडणार नाही. मी आजच आपल्या वडिलांकडे अधिकृत निवेदन देतो." उंदीर शेपटी फिरवत म्हणाला. तो काहीच न बोलता डोळे मिटून शांतपणे विचार करीत बसला.
थोड्या उदास मनस्थितीत अमेय घरी निघाला . नेत्रा तर रडवेली झाली होती. तिला कसे समजवायचे याचाच विचार तो करत होता .
रस्त्याच्या कोपऱ्यात तो हातात काही कागद घेऊन उभा होता .रस्त्यातील येणाऱ्या जाणाऱ्यांना तो कागद देत होता .अमेयच्या हातात ही कागद दिला आणि प्रसन्नपणे हसला. त्याचे हास्य खूपच निरागस आणि आश्वासक होते.हसताना त्याचा कोपऱ्यातील तुटलेला दात दिसत होता पण तो त्याच्या व्यक्तिमत्वात भरच टाकीत होता.
" मी बल्लाळ प्रभुणे , पर्यावरणपूरक अर्थात इको फ्रेंडली गणपती कसे बनवायचे याचा एक दिवसाचा कोर्स घेतो .दोनशे रुपये फक्त. तुम्ही एका दिवसात टाकाऊ वस्तू पर्यावरणाला हानी न करणाऱ्या वस्तू वापरून गणेश मूर्ती कशी बनवायची ते शिकाल आणि घरीच मूर्ती बनवू शकाल " तो हसत म्हणाला .
" वेडा आहेस का ? मूर्तिकार एका गणपतीचे दहा हजार घेतो आणि तू दोनशे रुपयात शिकवणार ." अमेय हसत म्हणाला .
"साहेब एकदा ट्रायल तरी घ्या आणि तुमच्या ह्या छोट्या मुलीला आवडेल मूर्ती बनवायला .चला तुम्ही दोघे दोनशे रुपयात शिका .छोटीला फ्री ." तो नेत्राच्या डोक्यावर हात ठेवून म्हणाला .
" पप्पा काय हरकत आहे , तुम्ही दहा हजारही देणार नाही आणि दोनशे रुपयात शिकणारही नाही .मग कसा साजरा करणार आपण गणेशोत्सव ?" नेत्रा गाल फुगवत म्हणाली .
" ठीक आहे .उगाच गाल फुगवू नकोस .शिकूया आपण " खिशातून दोनशे रुपये काढीत अमेय म्हणला.
" उद्या सकाळी दहा वाजता तुमच्या घरी येतो. मोबाईल नंबर द्या " बल्लाळ हसत म्हणाला.
" काय माझ्या घरी येऊन शिकवणार ?" अमेय आश्चर्याने म्हणाला .
" हो ,तुमचे घर , पाट पाहून मूर्ती कशी, किती उंचीची बनवायची ते शिकविन मी . त्यासाठी घर पाहायला नको ? आणि मी शिकवताना व्हिडिओ बनवून ठेवा म्हणजे पुढे प्रॉब्लेम नको . माझे कोणतेही चॅनल नाही आणि यू टूब ही नाही " बल्लाळ पुन्हा हसत म्हणाला आणि कोपऱ्यावर कागद खाणाऱ्या उंदरांना हाकलत निघून गेला.
" पप्पा हा आपल्याला चुना तर लावून गेला नाही ना " नेत्रा संशयाने विचारले.
" कसली ही भाषा ग तुझी. दहा हजार जाण्यापेक्षा दोनशे गेलेले बरे आणि विश्वासावर जग चालते ग .आपण ठेवू विश्वास त्याच्यावर " असे बोलत ते घरात शिरले.
दुसऱ्या दिवशी बरोबर दहा वाजता दारावर बेल वाजली .अमेयने कोण आले असेल ? असा विचार करत दरवाजा उघडला तर समोर बल्लाळ उभा.
" काय साहेब विसरलात का ? आपले ट्रेनिंग सुरू करायचे आहे .चला पटापट तयारी करा .मुलीलाही बोलवा " बल्लाळ घाई करत म्हणाला.
पटापट तयारी करून दोघेही ट्रेनिंगला बसले.बाजूलाच मोबाईल ठेवून शूटिंग चालू होते.त्याने वर्तमानपत्र ,टाकाऊ नाशवंत वस्तू गोळा करून आणल्या होत्या .त्यापासून आपल्याला पाहिजे तशी मूर्ती कशी बनवता येईल याचे बेसिक ट्रेनिंग दोघांना दिले.नेत्राला तर हा आपल्या शाळेतील प्रोजेक्ट चालू आहे असा भास होत होता .चार तासात त्याने मूर्ती कशी बनवायची ,रंग कसा वापरायचा याचे सुंदर प्रात्यक्षिक दाखविले.
" चला उद्यापासून तुम्ही मूर्ती बनवायला सुरवात करा .हीच मूर्ती बनवा ना " खिशातून मोबाईल काढत त्याने गणपतीच्या मूर्तीचा फोटो दाखविला .
फोटो पाहताच नेत्रा आणि अमेय आश्चर्यचकित झाले.हीच मूर्ती त्याना दहा हजार रुपये सांगितली होती.
" साहेब , मूर्ती तुमच्या मनातून घडते .जितकी भक्ती खरी तितकी मूर्ती सुंदर " बल्लाळ बोलून निघून गेला.
दुसऱ्या दिवशीपासून दोघांनी घरीच मूर्ती बनविण्यास सुरवात केली. काही अडले तर दोघेही व्हिडिओचा आधार घेत होते.
गणेशाच्या आगमनाआधी त्यांची मूर्ती तयार झाली .मूर्ती बनवताना त्यांना एक वेगळीच अनुभूती येत होती .प्रत्यक्षात गणपतीचं आपल्या हातून घडतोय ही भावनाच किती सुखद होती . घरचेही त्यांची मेहनत पाहून आनंदात होते. हे घडत असताना नेत्रा आणि अमेय या पितापुत्रीत एक अनोखे नाते तयार होत होते .दोघांमध्ये चांगला संवाद घडत होता तर दोघेही एकमेकांच्या मताचा आदर करीत होते.
आज गणेश चतुर्थी . तो अमेयच्या हातातून मखरात येऊन बसला .
" गमाचा वास अजून गेला नाही . शेपटीही चिकट लागतेय " उंदीर नाक मुरडत शेपटी फिरविण्याचा प्रयत्न करीत म्हणाला .
" त्यांच्या मेहनतीची कदर कर.आयते खाऊन आणि उत्तम सेवा घेऊन तुला माज चढलाय .आता माझाही हात थोडा तिरका झालाय आणि सोंड ही मनासारखी फिरवता येत नाही पण मी तक्रार करतोय का ? कारण त्यांनी मनापासून मला घडवलय. इतकेच नव्हे दोघेही एकमेकांना समजू लागलेत .पुढच्यावर्षी यापेक्षा जास्त प्रगती करतील .अरे हेच तर आपण इथे येण्याचे कारण आहे .विस्कटलेली घडी जोडण्यासाठी , एकमेकांशी चांगले संबंध जोडण्यासाठी आपण येतो .आणि कितीही झाले तरी नैवेद्यात त्यांनी कोणतीही तडजोड केली नाही हे तुझ्यासाठी महत्वाचे आहे नाही का ?? समोरच्या ड्रायफ्रुट मोदकाकडे बोट दाखवीत तो हसून म्हणाला .
ही मूर्ती आपल्याला साधारण बल्लाळ सारखी का दिसते याचाच विचार पूजा करताना अमेय करीत होता .
© श्री .किरण कृष्णा बोरकर
No comments:
Post a Comment