अँड देअरबाय हँग्ज अ टेल

अँड देअरबाय हँग्ज अ टेल ....जेफ्री आर्चर
अनुवाद ....डॉ. देवदत्त केतकर
मेहता पब्लिकेशन
जेफ्री आर्चर माझा आवडता लेखक . त्याची सर्वच पुस्तके वाचनीय आहेत . हे पुस्तक ही वाचण्यासारखे आहेच . वेगवेगळ्या रहस्याने भरलेल्या आणि जगभरातून गवसलेल्या या कथा .यातील काही कथा खऱ्या आहेत .या सर्व कथांचे वैशिठय म्हणजे अखेरच्या काही ओळीतून होणार संपूर्ण कथेचा उलगडा . सुरवातीला कथेचा काहीही संदर्भ लागत नाही पण वाचक उत्साहाने पुढे वाचत जातो आणि अनपेक्षित धक्का लागतात.अफरातफरी, दरोडा ,आणि मेहनत कशी करावी ..? हे सर्व या पुस्तकात सापडते .एकदा वाचून पहाच

लिव्हिंग विथ साधुज् .....पॅट्रिक लेव्ही

लिव्हिंग विथ साधुज् .....पॅट्रिक लेव्ही
अनुवाद .......मीना शेट्ये संभु
पद्मगंधा प्रकाशन
हे फ्रेंच लेखक असून भारताविषयी त्यांना प्रचंड प्रेम आहे .अध्यात्मासाठी त्यांनी जगभर प्रवास केला .आपल्या या दीर्घ अनुभवात त्यांनी भारतीय साधूंचा अभ्यास केला आहे .हे जटाधारी अंगाला राख फासून राहणारे ,दिवसभर गांजा चरसच्या धुंदीत राहणारे आहेत .त्यातले काही चोर आहेत ,तर काही पूर्वाश्रमीचे लोकसेवक ,दुकानदार ,शिक्षक ,तर काही आळशी म्हणून साधू बनलेले आहे .पण ते गूढ आहेत . ते भ्रमंती करीत असतात .भिक्षा मागीत असतात. त्यांचे शब्द क्वचित ऐकले जातात .. लेखकाने त्यांच्या सोबत राहून त्यांच्या दैनंदिन जीवनाचे ,त्यांना दिल्या जाणाऱ्या आदराचे ,त्यांचे तत्वज्ञान ,आणि त्यांना दिलेल्या वागणुकीचा ते कसा फायदा करून घेतात.त्यांची जीवनशैली याचे सविस्तर वर्णन केले आहे .

भंडारा

आज सकाळी fb वर योगेश राऊत यांची पोस्ट आली आणि त्यावरून ही कथा सुचली . धन्यवाद योगेश

"कुठे निघालास ......"??? मला तयार होताना पाहून विक्रमने डोळे वटारत शंकाखोर प्रश्न विचारला.
मी म्हटले "खाली चाललोय ...."
"भाऊ .....आज रविवार असला तरी दत्तजयंती आहे विसरू नकोस".विक्रमने हसत म्हटले.
"अरे खाली भंडारा आहे .तिथे चाललोय .ही आधीच पुढे गेलीय. मला निरोप पाठवला म्हणून निघालो . तुझ्या मनात तेच असते का रे... ??? आणि तुझ्या कडे भंडारा नाही का ?? तू इतका फ्री कसा ..." ??
त्याने हसून खांदे उडविले ",झाले माझे काम. चल मी येतो ....जाऊ दोघे .असे म्हणत तो ही बाहेर पडला.
आम्ही दोघे शेजारच्या सोसायटीत शिरलो. तिथे दत्तजयंतीचा उत्सव चालू होता . वातावरण उत्साहाने भरले होते . सगळेजण नवीन कपडे घालून इकडेतिकडे फिरत होते .तरुण तरुणी एकत्र सेल्फी काढत होते .भंडारा चालू होता तिथे मोठी रांग लागली होती . एक कोपऱ्यात खूप चिखल झालेला होता . त्याच्या आजूबाजूलाच थर्माकोलच्या प्लेट्स पडल्या होत्या . त्यात बरेसचे अन्नही होते . त्याच्याच आजूबाजूला बरेचजण जेवतही होते .मुख्य पंगतीत सहज लक्ष गेले तेव्हा तर मला धक्काच बसला . कार्यकर्ते हवे तसे जेवण वाढत होते . समोर कोण लहान मोठा आहे याचे भानही नव्हते . खूपसे अन्न वाया जात होते . कोण नुसतीच पुरीभाजी खत होता.तर कोण पुलाव.पण ताटात सर्व पदार्थ दिसत होते .
मी न राहवून एक कार्यकर्त्याला विचारले" अरे किती वाढता आहात....?किती अन्न फुकट जातेय . जरा कंट्रोल करा .
त्याने हातातील मोबाइलकडे पाहत उत्तर दिले "काय करणार भाऊ ....?? बघा ना किती गर्दी आहे ...?. खूप धावपळ होतेय .सकाळपासून कामे करतोय आम्ही ".
शेजारी प्लास्टिक ग्लासेसचा खच पडला होता.एकूणच कोणालाच कसली फिकीर नव्हती . मला ते पाहूनच उबग आला .जेवायची इच्छाच मरून गेली.हताशपणे मी विक्रमकडे पाहिले तो छद्मीपणे हसत होता.
मी चिडून म्हटले "तुझ्याकडेही हेच असेल म्हणून आलास माझ्याकडे... ?
तो म्हणाला ",नाही रे ...! उलट मीच तुला माझ्याकडे घेऊन जायला आलो होतो.पण तू इथे आलास .हरकत नाही चाल माझ्याकडे ".
मी सौ.ला सांगून विक्रमच्या गाडीवर बसलो . विक्रमच्या सोसायटीत ही रोषणाई केली होती पण तिथे बरीच शांतता होती . विशेष म्हणजे परिसर स्वछ होता . घाई गडबड कुठेच दिसत नव्हती . ऐके ठिकाणी लोक शांतपणे रांग लावून उभे होते . स्पीकर वर छान साईबाबांची गाणी बारीक आवाजात चालू होती.मीही रांगेत उभा राहिलो .दोन कार्यकर्ते प्रत्येकाच्या हातात एक बॉक्स आणि छोटी पाण्याची बॉटल देत होते . आणि हात जोडून सर्वाना बाहेर खाण्याची विनंती करीत होते .मीही बॉक्स आणि पाण्याची बॉटल घेतली आणि विक्रमच्या घरी गेलो.
तिथे विक्रमला विचारले", हा काय प्रकार.. ??
तो म्हणाला "हाच महाप्रसाद भंडारा . लोकांना जेवण किंवा प्रसाद पार्सल देऊ ही माझी कल्पना. कुठे गडबड नाही ,अन्न फुकट जाणार नाही . प्लेट्स आणि ग्लासेसचा कचरा नाही . वाढायची कटकट नाही . एक बॉक्स ऐवजी दोन घ्या पण घरी जाऊन किंवा दुसरीकडे जाऊन खा पण इथे नको.  जेवताना दव समोरच पाहिजे असे कुठे लिहिले नाही .बघितलेस ना सर्व कसे आरामात आणि शांतपणे चालू आहे ".
"अरे.... पण हे सर्व करायला मेहनत ही तेव्हडी लागते मी शंका काढलीच .
"कसली मेहनत भाऊ ...?? अरे सोसायटीत तीन केटरर्स आहेत .दोन बाहेरचे .प्रत्येकाला दोनशे पार्सलची ऑर्डर दिली . आपलीच माणसे म्हणजे  चांगल्या जेवणाची खात्री  आणि त्यांनाही ऑर्डर मिळाली . जितके पैसे जमले  त्यात पार्सल फिट केले .
" पण भांडाऱ्याला सगळेच पैसे देत नाहीत .काही वस्तू ही देतात ".मी काही मागे हटायला तयार नव्हतो .
" हो ना ..!! आम्ही आलेल्या वस्तू त्यांना दिल्या सर्वांचा हिशोब करून बॉक्स  बनविले". विक्रमही काही कमी नव्हता .
"पण बॉक्स कमी पडले तर ..??
"कसले रे भाऊ ...?? त्या बॉक्समध्ये एक जण पोटभर जेवेल इतके पदार्थ आहेत . आणि घेऊन गेले तर अन्न फेकून देण्याची हिम्मत होणार नाही . दरवर्षी हजार माणसे जेवतात पण अन्न खूप वाया जाते आजही हजार बॉक्स झाले पण गेल्यावर्षीच्या तुलनेत आम्हाला खूपच कमी खर्च झाला .उलट आम्ही अजून दोनशे बॉक्स देऊ शकतो . तुला पाहिजे तर अजून एक घेऊन जा . सकाळी घेऊन जाशील ऑफिसला ".
"  खरेच विक्रम ...काही बाबतीत तुझे डोके भन्नाट चालते आता बघ ना ...तुझ्याकडे बाबांचे दर्शनही मनासारखे होते आणि प्रसादही पुरेसा पोटभर मिळतो... . पुढच्यावर्षी आमच्याइथेही हीच संकल्पना राबवतो "असे बोलून मी शांतपणे जेवू लागलो .

© श्री. किरण बोरकर

डायल डी फॉर डॉन ...... निराजकुमार

डायल डी फॉर डॉन ...... निराजकुमार
अनुवाद …..........भारती पांडे
मंजुल पब्लिशिंग हाउस
लेखक दिल्लीचे माजी पोलीस आयुक्त आहेत . पण त्यांनी दहा वर्षे सीबीआयमध्ये सेवा केली . या दहा वर्षात त्यांनी खूप कठीण केसेस सोडविल्या . त्यातील महत्वाच्या अश्या दहा केसेसचा  तपास यात मांडला आहे . लोकांना सीबीआय म्हणजे खूप भक्कम आणि सर्वश्रेष्ठ संस्था वाटते . पण सीबीआयला प्रत्येक ठिकाणी स्थानिक पोलीस आणि इतर सरकारी सेवेचा आधार घ्यावा लागतो .यातील काही कथा खूपच नवीन आहेत वाचकांसाठी . मुंबई बॉम्बस्फोट घटनेतील प्रमुख आरोपी याकूब मेमन याच्या कुटुंबियांना दुबईतून मुंबईत आणण्याची कथा रोमांचकारी आहे . तसेच भारतीय क्रिकेट आणि आयपीएल मधील मॅच फिक्सिंग खूपच आश्चर्यकारक आहे .पंजाबच्या मुख्यमंत्री यांच्या खुनाचे कारस्थान आणि तो बेत पूर्ण करणाऱ्या सुत्रधाराची अटक श्वास रोखून धरणारी आहे . यातील प्रत्येक कथा वाचण्यासारख्या आहेत . यातून सीबीआय अपुऱ्या मनुष्यबळावरही कसे काम करते हे लक्षात येते .

कोणतरी देशपांडे

अमेयने स्वतःचा व्यवसाय चालू करण्याचे ठरविले होते.त्याचे आईवडील उच्चशिक्षित आणि आपापल्या क्षेत्रात यशस्वीपणे नोकरी करून निवृत्त झाले होते .स्वतः इंटेरियर डिझायनर असलेला अमेय मेहनती होता. नव्या उद्योगाचा शुभारंभ करताना त्याने मला ,विक्रमला आणि आमचा एक उद्योजक  मित्र संजय कानडे  याना आमंत्रण दिले. तिथे अमेयने आम्हास अनुभवाचे चार शब्द बोलायची विनंती केली मी अर्थात नेहमीप्रमाणे मागेच राहिलो पण कानडेने नवीन उद्योगावर फार सुंदर व्याख्यान दिले . विक्रम कितीही हरामखोर असला तरी अँडमिनिस्ट्रेशनमध्ये उत्कृष्ट होता हे मानावेच लागेल . त्याचे भाषण उत्तमच झाले .
दुसऱ्या दिवशी अमेय आमच्या कट्ट्यावर आला . त्याने विक्रमच्या हातात छोटे गिफ्ट पॅक दिले आणि माफी मागितली ."काल घाईगडबडीत तुमचे आभार मानायचे राहूनच गेले म्हणून हे छोटे गिफ्ट आता आणले तुमच्यासाठी".
विक्रमने खुश होऊन माझ्याकडे पाहिले. ते गिफ्ट म्हणजे एखादे पुस्तक वाटत होते. न राहवून विक्रम म्हणाला", काय आहे यात ..."??
तसे अमेयने उत्तर ",दिले पुस्तक आहे ..??
"हे बघ ....इंग्लिश असेल तर घेऊन जा". विक्रमचे सडेतोड उत्तर .
"नाही मला माहित नाही"अमेय हसून म्हणाला.
" माहीत नाही म्हणजे ..."?? विक्रम ने थोडा आवाज चढविला.
"माहीत नाही हो .....!कोणत्यातरी देशपांडेचे पुस्तक आहे .मी बुकस्टॉलमध्ये गेलो आणि त्याला एक चांगले पुस्तक पॅक करून द्यायला सांगितले. तो म्हणाला देशपांड्यांचे देतो . मी म्हटले ओके. बुकस्टॉलवाल्याने पॅक केले मी घेऊन आलो". असे म्हणून अमेयने कल्टी मारली.
"च्यायला कोण हा देशपांडे ...?? नवीन आलाय का..???आपल्याला तर पु.ल. देशपांडे माहितीय ". असे बोलून विक्रमने पॅकेट उघडले आणि त्यातून पु.ल. देशपांडे यांचे मैत्र पुस्तक बाहेर पडले .आम्ही एकमेकांकडे हताशपणे पाहत राहिलो.
© श्री . किरण बोरकर

अंत्ययात्रा

कोणाचा मृत्यू झाला तर घरातील व्यक्ती  सोडून बाकी कोणालाच त्याचे फार वाईट वाटत नाही.त्यात कोणी वृद्ध वारले असतील तर घरच्यांसकट सर्वाना सुटलो......!! अशी भावना होते आणि अंत्ययात्रेचे स्वरूप एखाद्या संमेलनासारखे होते.काहीजण त्या निमित्ताने नातेवाईक भेटतील म्हणून जातात.तर काही जुने मित्र.तर काही खरोखरच अंत्यदर्शनाला जातात. पण सर्वांचा हेतू प्रामाणिक असतो . त्या व्यक्तीच्या अंत्ययात्रेला आपण हजर राहावे किंवा दिवसाला तरी हजर असावे असे मनापासून वाटते . नशीब अजून ऑनलाइन अंत्ययात्रा किंवा दिवसाला हजर राहण्याची योजना कोणी शोधून काढली नाही.
हे सगळे आठवायचे कारण म्हणजे त्या दिवशी जनाआजी गेली .वय वर्षे 93 ...त्यामुळे तिच्या जाण्याचे दुःख कोणालाच नाही... प्रत्येकाने किती वाजता नेणार म्हणून वेळ विचारली आणि आपापली सोय केली . पहाटेच गेलीम्हणजे सगळ्यांना सुट्टी काढावी लागली. विक्रम ही माझ्याकडे आला तेही वडापाव घेऊन विचारले तर म्हणतो म्हातारीचे होईपर्यंत दोन वाजतील ....तो पर्यंत काय उपाशी राहायचे ??? मलाही पटले आणि दोन वडापाव खाऊन घेतले.मी म्हटले ऑफिसचे काय ?? काळजी नको आजीसाठी एक दिवस ठेवलेला.
मग तयारी करताना सगळे कसे आरामात करत होते ."इतके दिवस काढले...अजून काही तास काढले असते तर सर्व दिवस भरूनच आले असते ना ....??? कोणतरी पुटपुटला.
"म्हणजे म्हातारीने आता तुमची वेळ पाहूनच वर जायचे का.... ??? विक्रम थंडपणे म्हणाला.
कोण म्हणतो तिरडी नीट बांधा रे म्हातारी जड आहे.रस्त्यातच खाली यायची . एकाने  राहुलला विचारले "अरे इलेक्ट्रिक की लाकडावर...." राहुल म्हणाला "घरी विचारतो."
इतक्यात बंड्या म्हणाला ",इलेक्ट्रिकवर घे आजीला दोन माणसांची लाकडे लागतील.पर्यावरणाची काळजी घेऊ ". कोणीतरी मागून त्याच्या टपली मारली.
अश्यातऱ्हेने  शेवटी जनाआजीला स्मशानात घेऊन गेले . तिथेही काही लुडबुड करणारे होतेच .पण एकदा इथे आलो की आता सर्व लवकर संपेल या खात्रीनेच कोणी जास्त लक्ष देत नाही . पण जसा अग्नी दिला तेव्हा माझ्यासकट कित्येकांचे डोळे ओलावलेले पाहिले मी.निघताना मुद्दाम विक्रमला विचारले "तूच म्हणालास ना.. सुटलो..!! सर्व मग हळूच डोळे का पुसत होतास".
" माहीत नाही भाऊ.. पण इतके वर्ष समोर असणारी वेळोवेळी पाठीशी उभी राहणारी कधी हक्काने मदत मागणारी व्यक्ती यापुढे कधीच दिसणार नाही .ती आपल्यासमोर अनंतात विलीन होतेय हे पाहूनच डोळे भरून आले रे .पण मला हे अश्रू माणूस असल्याची आठवण करून देतात . दिवसभर गुरासारखे राबताना मन अजून मेले नाही आपले ,याची खात्री हे अश्रू करून देतात यातच आनंद मानू".मी हसून त्याच्या खांद्यावर हात ठेवला आणि सोसायटीत शिरलो .
© श्री. किरण बोरकर

करार

मिनाक्षीचे लग्न ठरले आणि आमच्या घरात आनंद पसरला.जरी ती सौ.ची भाची होती तरी आम्हाला मुलीसारखी.परिस्थिती बेताची म्हणून आमचा जास्त जीव तिच्यावर.तीही कशीबशी पदवीधर झाली आणि छोट्या कंपनीत नोकरीला लागली. मुलगी सालस आणि लाघवी. कधी आवाज चढलेला पहिला नव्हता मी .
तिच्या लग्नाची बोलणी करायला आम्ही गेलो . नवऱ्याकडील परिस्थितीही बेताचीच . पण एकूण बरे दिसत होते.प्राथमिक बोलणी तर यशस्वी झाली होती.मुलांकडून फारश्या अपेक्षा दिसत नव्हत्या.लग्न साधेपणाने करायचे ठरले होते . जेवणाचा मेनू ही साधाच होत. हे मात्र मीच आग्रहाने ठरविले होते.जेवण वाया जाऊ नये हीच अपेक्षा होती.
आजही काही बोलणी करावी म्हणून आम्ही मुलाकडे गेलो . चहापाणी झाल्यावर मी थोडा वेगळाच विषय काढला." समजा उद्या मुलांच्यात आणि मुलींच्यात वितुष्ट आले तर"..?  बापरे माझे बोलणे ऐकून सगळेच चमकले . सौ.ने कोपराने ढोसले आणि कुजबुजली "काहीही काय बोलता.. ?? म्हटले "का.. ?? काही गोष्टी आताच क्लिअर करू .लग्न जुळवतो आपण...ठरवितो आपण ..पण लग्न झाल्यावर काही वर्षं तरी त्यांची जबाबदारी घ्यायला नको...?? तुम्ही म्हणता एकदा लग्न लावून दिले की मोठया जबाबदारीतुन सुटका झाली . पण आपली पोर कशी संसार करतायत..?? त्यांच्या अडचणी काय आहेत??हे कळायला नको .
तसे मुलाचे वडील म्हणाले "हो भाऊ...!! बरोबर आहे तुमचे. हा मुद्दा माझ्याही लक्षात नाही आला.मान्य लग्न झाल्यावर संसार त्यांनाच करायचा आहे पण आपण त्यांच्या मागे उभे राहिलेच पाहिजे. लग्नाची नवलाई संपली की संसाराचे खरे चटके सुरू होतात मग कुरबुरी चालू होतात . मुलगा तर बायकोला कधीही घराबाहेर काढायची धमकी देतो . आणि बायको बिचारी माहेरच्यांना त्रास नको म्हणून सहन करते . काही वर्षानि दोघांचेही खरे गुण बाहेर येतात आणि चिडचिड  सुरू होते. मुलाचे ठीक आहे पण बिचार्या मुलीने काय करायचे . यावर ही उपाय करायला हवा. बोला तुम्ही.आपण दोघांनी मिळून ठरवू ".
"हरकत नाही "...मी म्हटले ",पहिला कालावधी ठरवू . आपण काय त्यांना जन्मभर बघणार नाही आहोत . पण मुलांचे शिक्षण व्यवस्थित होईपर्यन्त तरी दोन्ही घरातल्यानी मुलीला सपोर्ट करावा .आपण लग्न ठरविताना कागदोपत्री काही ठरवत नाही आणि तशी आपली परंपरा ही नाही . पण लग्नानंतर मुलीची छळवणूक ,काही टोचून बोलणे आणि इतर गोष्टी असतात त्यामुळे मुलीला जीव नकोस होतो आणि त्याचे पुढे मोठे परिणाम भोगावे लागतात .आम्ही आमच्या मुलीच्या पाठीशी नेहमीच उभे राहू पण माहेरचे खंबीर आहेत म्हणून तिची जबाबदारी झटकून टाकाल तर ते आम्ही मान्य करणार नाही.पाहिजे तर आम्ही हे लिहून द्यायला तयार आहोत".
आमचा हा पवित्रा पाहून तिकडच्या मंडळींनीही होकारार्थी माना डोलावल्या आणि मिनाक्षीचा चेहरा खऱ्या अर्थाने खुलला.
© श्री . किरण बोरकर